Cenk SARI

Web programcılarının kullanımına sunulan ve her geçen gün bir yenisi doğan javascript kütüphanelerini eminim birçoğumuz kullanıyoruz ve elimiz ayağımız olmuş durumdalar. Bunlara örnek vermek gerekirse jQuery, prototype, script.aculo.us, mootools vs. sektörde başı çeker durumdalar. Şahsen projelerimde jQuery'i tercih etmekteyim. Bu kütüphaneler hem client side kod yazma zamanını minimuma indirmiş, sahip oldukları geniş fonksiyonlar sayesinde satırlarca kod yazma devrini tarihe gömmüş, tarayıcı farklılıklarından kaynaklanan problemler ile uğraşmayı bitirmiş, ajax ve animasyon özellikleri sayesinde daha şık web siteleri oluşturmaya olanak sağlamış ve tabii ki web programcılarına büyük kolaylıklar sağlamıştır. Projelerimize ilk eklediğimiz referanslardan biri belki de bu kütüphaneler olmaya başlamıştır. Öyle ki jQuery Microsoft tarafından kabul görüp asp.net MVC projelerinde dahili olarak gelmektedir.

Bir web programcısı için optimize kod kelimeleri tabii ki pek çok şey ifade etmektedir. Oluşturduğumuz projenin hem server taraflı hemde istemci taraflı olarak hızlı ve stabil çalışması bazı durumlarda hayati önem taşımaktadır. Bu aşamada CDN'den bahsederken server tarafından daha çok istemci tarafına göz atacağız. Pek çok kütüphanenin minimize edilmiş sürümleri olsa da kendi server’ımız üzerinde çağırdığımızda belirli bir bant genişliği harcamaktadır.

CDN – Content Delivery Network kavramı google ve microsoft başta olmak üzere web üzerinde araştırılınca örneklerine rastlanabilecek bazı kaynaklarla hayatımıza girmiştir. Peki nedir bu Content Delivery Network ? İçerik dağıtım ağı olarak Türkçe'ye çevirebileceğimiz bu cümle aslında büyük çaplı web uygulamalarında aynı zamanda küçük maliyetli web sitelerinde (bant genişliği sınırı olan) hem zaman hemde mali olarak kazanım sağlayacak ağlardır.

Bu kütüphananelerden en yaygın olarak kullanılanları kendi sunucularında barındıran google ve microsoft gibi büyük servis sağlayıcılar, bir nevi hosting görevi görmektedirler. Bu sayede hem bu CDN 'i kullanan bir siteyi daha önceden ziyaret eden bir kullanıcının tarayıcısı dosyaları hali hazırda önbelleğe attığı için yeniden indirme zahmetine girip sitenizin bandwidth'ini kullanmayacak, hem de bu .js dosyasını indirme zamanını minimuma indirerek büyük projelerde hatırı sayılır bir tasarruf sağlayacaktır. jQuery'nin minified versiyonunun 55 KB boyutlarında olduğunu düşünürsek tahmini olarak 100 kullanıcıda 5,5 MB 1000 kullanıcıda 55 MB gibi bant genişliği tasarrufuna gitmiş olacağız. Aynı zamanda bu kütüphanelerin yeni sürümleri çıktığında otomatik olarak sitemize dahil edilmiş olacak adresler de mevcut. Sözü fazla uzatmadan adresleri vereyim

jQuery'i Google CDN'den kullanmak için :

<script type="text/javascript" 
src="http://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/1.3.2/jquery.min.js">
</script>

Microsoft CDN den kullanmak için :

<script type="text/javascript" 
src="http://ajax.microsoft.com/ajax/jquery/jquery-1.3.2.min.js">
</script>

Projelerinize dahil edebileceğiniz kütüphanelerin listesi için :

http://code.google.com/intl/tr/apis/ajaxlibs/documentation/

adresini inceleyebilirsiniz.